Açıkhava Harbiye'de Işın Karaca işindeyiz; monitör masası PM5D-RH. Soundcheck'te, orkestranın bana alışkanlığından, önce monitör mixi yapıp sonra FOH'a geçecektim. Tam o sırada perküsyoncu Sonat kulaklığında çok hışırtı olduğunu söyledi. O dönem de, bugün de herkes "Yamaha çok hışırtılı" der — tamamen yanlış değil, ama çoğu sebebini bilmez. Kulaklığı dinledim; Sonat haklıydı. Dörtlü bir tumba seti kullanıyordu (Dora, Conga, Quinto, Requinto) ve vuruş algısı için parlak ses severdi. Hışırtının üstüne bir de tiz frekansları yükleyince ses çekilmez oluyordu — ama asıl sebep bu olamazdı. Kanalı PFL'de dinleyerek gain'i yavaşça açtım. PM5D'de gain +6 dB'den başlıyordu; yükseldikçe şaşırtıcı bir ayrıntı fark ettim: −10 dB ile −13 dB arasında inanılmaz bir hışırtı vardı, ama −14 dB'yi geçince hışırtı tamamen kayboluyordu. Hemen bütün kanalları kontrol ettim, o aralıktaki gain'leri −14 dB'ye taşıdım — ve sorun bitti. Sonat'ın yüzü güldü. Sonradan Yamaha yetkilileriyle konuşunca sebebini öğrendim. Meğer +6 dB ile −13 dB arası pad, yani attenuation olarak çalışıyormuş. İyi dinlerseniz, −13'ten −14'e geçerken içerideki rölenin sesini bile duyabilirsiniz (PM5D ve M7CL). Yamaha bu iki aralıkta iki farklı preamp teknolojisi kullanmış. Mantığı şu: bir OP (işlemsel yükselteç) yüksek gelen sesi kısamaz; ama önce bir devreyle sinyali pad'leyip sonra OP ile yükseltebilirsin. En iyi örneği EQ bantlarıdır: bant ±15 dB yazsa bile, tüm frekanslar önce −30 dB pad'lenir, sonra her bant için ayrı OP'lerle yükseltilir ya da kısılır. Deneyimli teknisyenlerin kullanmadıkları EQ'yu kapatmalarının sebebi de budur — yoksa sesiniz parçalanıp 30 dB kısılmış ve korkunç fazlar yiyerek tekrar yükseltilmiş olur.
Pratik kural: Yamaha PM1 temeli üzerine kurulu tüm dijital masalarda (LS9, M7CL, PM5D-RH) −10 dB ile −13 dB arasını kullanmayın. (PM5D'de bu sorun yok, çünkü onun analog gain'i var.) Bu bir eksik mi? Kesinlikle. Ama beni Gain Management'ın temel taşına götüren şey de bu eksik oldu. Not: CL ve QL'de denge farklı — gain artık artıyla değil, −6 dB'den başlayıp + değerlere gidiyor; ve M7CL'deki "−14 dB", CL/QL'de +18 dB'ye denk geliyor.
Sizce üreticinin böyle bir "manko"yu bilmek, teknisyenin işi mi, değil mi?